Su tusorzu 


Su tusorzu

Galleria fotografica


S'economia iscanesa, in larga parte, est ancora fundada subra sa pastorizia: sas arbeghes iscanesas grazie a sos recattos de alta calidade de sos montes suos, produint unu latte de altu livellu chi, poscas, benit tribbagliadu e dae sos pastores matessis e, in maggiore parte da sas industrias casearias. Tottu su chi rodat in giru de sas arbeghes est riccu de valores e significados culturales, tipicos de sa tradizione pastorale sarda.
In beranu, cando su primmu caldu cominzat a accovare sas arbeghes, est tempus de las illebiare de su gobbanu lanosu: est su momentu de su tusorzu.
Est una beru e propiu ritu chi tenet sos sos propios logos (sos tundidorzos) e sos suos cerimoniales.

I preparativos
Sa famiglia de su pastore si preparat a s’eventu: sos omines preparant sos saccos de rusca (oe si portant cussos de prastica) pro bi arregoller sa lana, unghent sos ferros de tundere (oe sostituidos da sas macchinettas eletticas) e preparant su ‘inu mentres chi sas feminas cominzant a preparare sos mandigos pro sa rebotta (arrustos, petta a buddu,verduras panadas, e sos malloreddos de coghinare in su brou de arbeghe)

Cominzat su tusorzu
Si cominzat cun ‘saccorrare sas arbeghes in una mandra de pedra o faschias de linna. A unas a unas sas arbeghes benino acciappadas e trobidas cun unu cordiolu o una corria, una orta immobilizzada s’arbeghe st pronta a esser tusa.

Sos ferros de tundere
Sunt froffighes de ferru brunidu, acuttas, mannas, longas unos 35 centimetros, cun lamas triangolares acuttas che lamettas, fromadas in unu pezzu unicu. Tenent un’aspettu arcaicu, ammentant sas armas nuragicas e miceneas, armasde sas millenarias culturas pastorales de su Mediterraneu. Durante su tusorzu sos ferros benino infustos e acuttados de continuu: diventant comente lamettas de arba chi paris a s’abilidade de su pastore, permittint unu tagliu perfettu.
Cun s’avventu de sa tecnologia, oe si portant pro tundere sas macchinettas, ossiat tundidores elettricos similes a sos de sos arberìs ma prus mannos e cun dentes de dimensiones majores

Su tagliu
Durante sas operaziones de tundidura sos ferros o sas macchinettas benino manizzadas cun pratiga e cuidadu pro no istropeare s’animale. Su pastore istat incurbadu subra s’arbeghe chi a bortas chircat de ischertiare pro s’iscappare
S’arbeghe cheret tusa in donzi parte dae conca fintzas a pes e cheret tusa a manera chi sa lana nde ‘essat tottu a unu pezzu cumpostu e uniforme.
Finidas sas operatziones de tundimenta s’animale benit iscappadu e che torrat a sa mandra.
S’arbeghe benit tusa no solu ca sa lana bisonzat ma fintzas ca su pilu longu in prus de ‘ettare caldu podet esser un’impedimentu pro s’animale ispetzie in sa temporada de istìu ca resurtat chi faghet ingannare s’animale in su rù e in sas ispinas de donzi razza.

Sa rebotta
Sa rebotta, immancabile, rappresentat una consumazione cerimoniale.
Si comintzat a tundere a mesu manzanu cando sos pastores chi azzunat rientrant disbrigare sas faziendas insoro in campagna. A ora de sas 10 si faghet s’ismuzu a base de sardizza, lardu, casu frissuras e binu.
Sa base de su mandigu est s’arbeghe e su casu.
Sos mandigos tradizionales de su tusorzu sunt: su brou de arbeghe, sa petta a buddu, su sambene, su tratalìu o corda, su casu giampagadu, druches de donzi razza e calidade binu biancu e nieddu, mirto de abbardente

TUNDINDE A S'ANTIGA CUN SOS FERROS DE TUNDERE



TUNDINDE A MACCINETTA



SA TROBIDURA



TUSORZU "MODERNU"