|
Ateras paginas subra Iscanu: Iscanu Montiferru - Atteras informatziones - Cresias
-------------------------------------------------------------------------------------------
Informatziones varias subra Iscanu (Liberamente trattas dae Wikipedia).
Ischeda tecnica
Regione:Sardigna
Provintzia: Aristanis
Latitudine: 40° 13' 0'' N
Longitudine: 8° 35' 0'' E
Altitudine: 380 m s.l.m.
Superfitzie: 60,48 kmē
Abitantes: 1.725
Densidade: 28,52 ab./kmē
Comunes confinantes: Borore (NU), Cuglieri, Frussio (OR), Macumere (NU), Sagama, Santu Lussurzu, Sinnariolo(OR), Sindia (NU)
CAP: 09078 - Pref. tel: 0785
Codice ISTAT:095051 - Codice catastu:I503
Nomen abitantes: Iscanesos
Santu patronu: Santu Pedru Apostulu
Iscanu (in italianu Scano Montiferro, in ispagnolu Escano) est unu comune de 1.725 abitantes de sa provintzia de Aristanis, localizzadu in Sardigna in sa regione zentru-occidentale de su Montiferru.
Geografia
Sa 'idda est situada in prossimidade de sa costa centru-occidentale de sa Sardigna (Italia), a circa 380 metros subra su livellu de su mare. Distat 50 Km dae Aristanis, 18 km dae Macumere e 18 km dae 'Osa. Su clima est umidu temperadu. S'abitadu est situadu a sos pes de sos montes Santu Giorzi, Santa Rughe e Iscrivu.
--------------------------------------------------------------------------------
Rios
Intro de sa 'idda sunt presentes funtanas meda, benales e rios comente:
Riu Mannu
Su canale 'e Panne Manca
Riu 'e Salighes
Riu 'e Tuvu
Riu 'e Tusio
Rioro
Fissula
Maramadau
In su territoriu comunale sunt de ammentare sos Benales de Sant'Antioogu chi furnint abba 'e buffare a numerosas biddas bighinas.
--------------------------------------------------------------------------------
Carrelas de sa 'idda
Carrel'e cresia
Carrel'e funtana
Carrel'e iscola
Carrel'e mesu
Carrel'e puttu
Frida
Funtana 'ezza
Iscala ruggia
Ladaralzos
Maramadau
Montrigu 'e Reos
Puba
Puttu 'e cannas
Rioro
Sa serra
Saggioro
Salighes
Sant'Anna
Santu Giolzi
Santu Nigola
S'iscal'e sa corte
Su furraghe
Su samunadolzu
Turre
Tusio
Cresias urbanas
Cresia parrocchiale de Santu Pedru Apostulu
Letoriu de su Rosariu
Letoriu de sas Animas
Letoriu de Santu Nigola
Letoriu 'e susu
Cresias de campagna
Cresia de Santu Giorzi
Cresia de Santu Antiogu
Cresia de Sant' Arbara
Cresia de Santa Rughe
Cresia de Santa 'Ittoria
Cresia de Pedras Doladas
Nuraghes
Abbauddi
Altōrio
Arbucchi
Baddeona
Barisone
Beranula
Bolaola
Columbalzos
Cuncula
Cuncula B
Curadores
Donnigheddu
Funtana 'e Corbos
Leari
Lobos
Lobos B
Mazzala
Mazzaledda
Mesuerios
Muraduarca
Nari
Situ archeologicu de Nuraghe Nuracale
Nurtaddu
Orosu
Padra
Pattōla
Pischinales
Porcos
Primidiu
Ritus
Sa Chessa
Sa Cobelcada
Sa figu ranchida
Sagōla
Salāggioro
Salamāttile
Sant'Albara
S'adu 'e Santa Silbana
S'Arca
S'Arca B
S'Ena
S'ozzu 'e su lavru
Su Cadalanu
Sulų
Tibuddari
Tripichi
Urāssala
Villaggiu nuragicu de Luzzanas
--------------------------------------------------------------------------------
Istoria
Su comune de Iscanu fut populadu fin dae epoca preistorica comente dimostrat sa presentzia in su territoriu de Domus de Janas e Tumbas de zigantes oltre al sa presenzia de numerosos insediamentos nuragicos. In edade medioevale sa 'idda de Iscanu faghiat parte de sa curadoria de Montiferru, in su Zudicadu de Turres e successivamente, in su 1259, cun sa morte de sa zuighessa Adelasia, sa curatoria fut annessa a su Zuigadu de Arborea. In su 1410 sa 'idda passait a sos aragonesos e in su 1421 fuit inglobata in sos territorios infeudados a sosi nobiles catalanos Zatrillas, signores de Montiferru. Su feudu, creschidu in manera consistente, hat assuntu primmu su titulu de Contea de Cuglieri e posca cussu de Marchesadu de Sietefuentes e divisu fra Marchesia e Franzisca Zatrillas chi hat mantesu su titolu marchionale. Cara a sa metade de su seculu XVII agattamos ancora sa 'idda de Iscanu cumpresa in sos territorios de su Marchesadu. In fattu a sos accadimentos relativos a sa morte de su vicerč Camarassa chi hant bidu coinvolta sa Marchesa in s'omicidiu de su maridu, Austinu de Castelvė, su feudu fuit confiscadu da sa Corona in su 1669. In sos annos in fattu sa 'idda de Iscanu fuit oggettu de iscambiu in sas numerosas divisiones e assegnatziones de territorios tra famiglias de nobiles feudatarios. In su 1834 fiut assegnada a sos Quesada da sos cales fuit definitivamente riscattada in su 1838. In su 1821 fuit inclusa in sa Provintzia de Cuglieri; in su 1848, abolidas sas Provintzias e istituidos sos Comunes, Iscanu fuit cumpresu in sa divisione amministrativa de Nuoro e, pius a traddu, cun R.D. 3702/1859, in sa Provintzia de Casteddu, Circundariu de Aristanis e Mandamentu de Cuglieri. Cun s'istituzione de sa Provintzia de Aristanis, decretada cun Legge n. 306 de su 16 de triulas 1974, Iscanu Montiferru intrait a fagher parte de tale Provintzia. Suttoa su profilu istituzionale su comune de Iscanu 'e Monteferru, comente tottu sos comunes rurales de Sardigna, traet origine da sas primitivas formas de autoguvernu comunitariu chi si sunt evolutas in forma de 'idda e successivamente regulamentada cun R.E. 25 de Cabidanni 1771 cun su cale fuit istituidu su Cunsizzu comunitativu. In su 1848, pustis de sa fusione de su Regnu de Sardigna cun sos Istados de Continente, su suggettu rappresentativu de sas comunidades fuit inquadradu in s'ordinamentu de sas istitutziones locales comente Comune, ente morale cun amministratzione autonoma istabilida pro legge.
--------------------------------------------------------------------------------
Origines de su nomen
Segundu s'istudiosu Zuanne Ispanu, su nomen de sa localidade diat derivare da su feniciu scan (logu abitadu). In base a sas ricercas de Pedru Lutzu (San Vero Milis 1859 - Iscanu Montiferru 1935), ateros cullegan sas origines a su llatinu scamnum (iscannu, banchittu), cun rimandu a sa tradizione segundu sa calein su territoriu de sa 'idda, sos cristianos beniant mortos appiccandelos cund una fune a su trugu, arrambados a unu bancu chi posca nde beniat frantu a su momentu de s'esecuzione. S'espertu de limbas Massimu Pittau originat su nomen in "terrinu escanu": unu territoriu riccu de esca (s'antunnu de arbure Polyporus fomentarius) pro allummare su fogu. Atteras interpretatziones, prus pagu connottas e prus pagu crettidas rispettu a cussa de Ispanu, faghent riferimentu a su latinu scamna (unidade agrimensoria romana de fromma rettangulare). Sa denominazione de Montiferru, in riferimentu a su massicciu vulcanicu chi dominat su territoriu, fuit applicada a su nomen originariu cun Regiu Decretu n. 825 de su 14 de Cabidanni 1862. Cun sa formatzione de su Regnu de Italia difattis, si cheriat distinghere Iscanu da s'omonimu comune lombardu, denominadu Scano al Brembo chi como est inglobadu in su comune de Valbrembo.
--------------------------------------------------------------------------------
Festas
Santu Pedru Apostulu (patronu): 29 de Lampadas.
Sa Madonna 'e tottu sos Santos (o de Pedras Doladas): 11 de Cabidanni
Sant'Antiogu dottore, martire sulcitanu: segundu Lunis passadu Pasca 'e Abrile, segundu Lunis passadu Mes'Austu.
Sa festa 'e totta 'idda: donzi 4 annos in Austu. S'attera had'essere in su 2008
--------------------------------------------------------------------------------
Traditziones
Sas traditziones de Iscanu nunt poderadas in vida da s'istoria de sa 'idda da sa collocazione geografiva sua e da s'onore de sos abitantes. Iscanu presentat su tipu de cantu "a cuncordu", tipicu de s'area Montiferru-Pranarza. Su cuncordu accumpagnat sos ritos de sa Chida Santa cun su cantu de su Miserere e de su Stabat Mater. In prus tenet in su repertoriu sou su traju, sos muttos, sa 'oghe rea, su ballu tundu e su ballu cantigu. Sa traditzione de su ballu est ancora 'ia. Sos ballos de Iscanu sunt: su ballu tundu, sa dansa, su ballu cantigu, su ballittu e su dillaru. Tra sos sonadores de organittu Iscanesos est de ammentare Salbadore Rosa (Ti' Mericanu), chi pustis de su babbu in hat caratterizzadu singolarmente su ballu de Iscanu.
--------------------------------------------------------------------------------
Ateras paginas subra Iscanu: Iscanu Montiferru - Atteras informatziones - Cresias
-------------------------------------------------------------------------------------------
Informatziones varias subra Iscanu (Liberamente trattas dae Wikipedia).
Ischeda tecnica
Regione:Sardigna
Provintzia: Aristanis
Latitudine: 40° 13' 0'' N
Longitudine: 8° 35' 0'' E
Altitudine: 380 m s.l.m.
Superfitzie: 60,48 kmē
Abitantes: 1.725
Densidade: 28,52 ab./kmē
Comunes confinantes: Borore (NU), Cuglieri, Frussio (OR), Macumere (NU), Sagama, Santu Lussurzu, Sinnariolo(OR), Sindia (NU)
CAP: 09078 - Pref. tel: 0785
Codice ISTAT:095051 - Codice catastu:I503
Nomen abitantes: Iscanesos
Santu patronu: Santu Pedru Apostulu
Iscanu (in italianu Scano Montiferro, in ispagnolu Escano) est unu comune de 1.725 abitantes de sa provintzia de Aristanis, localizzadu in Sardigna in sa regione zentru-occidentale de su Montiferru.
Geografia
Sa 'idda est situada in prossimidade de sa costa centru-occidentale de sa Sardigna (Italia), a circa 380 metros subra su livellu de su mare. Distat 50 Km dae Aristanis, 18 km dae Macumere e 18 km dae 'Osa. Su clima est umidu temperadu. S'abitadu est situadu a sos pes de sos montes Santu Giorzi, Santa Rughe e Iscrivu.
--------------------------------------------------------------------------------
Rios
Intro de sa 'idda sunt presentes funtanas meda, benales e rios comente:
Riu Mannu
Su canale 'e Panne Manca
Riu 'e Salighes
Riu 'e Tuvu
Riu 'e Tusio
Rioro
Fissula
Maramadau
In su territoriu comunale sunt de ammentare sos Benales de Sant'Antioogu chi furnint abba 'e buffare a numerosas biddas bighinas.
--------------------------------------------------------------------------------
Carrelas de sa 'idda
Carrel'e cresia
Carrel'e funtana
Carrel'e iscola
Carrel'e mesu
Carrel'e puttu
Frida
Funtana 'ezza
Iscala ruggia
Ladaralzos
Maramadau
Montrigu 'e Reos
Puba
Puttu 'e cannas
Rioro
Sa serra
Saggioro
Salighes
Sant'Anna
Santu Giolzi
Santu Nigola
S'iscal'e sa corte
Su furraghe
Su samunadolzu
Turre
Tusio
Cresias urbanas
Cresia parrocchiale de Santu Pedru Apostulu
Letoriu de su Rosariu
Letoriu de sas Animas
Letoriu de Santu Nigola
Letoriu 'e susu
Cresias de campagna
Cresia de Santu Giorzi
Cresia de Santu Antiogu
Cresia de Sant' Arbara
Cresia de Santa Rughe
Cresia de Santa 'Ittoria
Cresia de Pedras Doladas
Nuraghes
Abbauddi
Altōrio
Arbucchi
Baddeona
Barisone
Beranula
Bolaola
Columbalzos
Cuncula
Cuncula B
Curadores
Donnigheddu
Funtana 'e Corbos
Leari
Lobos
Lobos B
Mazzala
Mazzaledda
Mesuerios
Muraduarca
Nari
Situ archeologicu de Nuraghe Nuracale
Nurtaddu
Orosu
Padra
Pattōla
Pischinales
Porcos
Primidiu
Ritus
Sa Chessa
Sa Cobelcada
Sa figu ranchida
Sagōla
Salāggioro
Salamāttile
Sant'Albara
S'adu 'e Santa Silbana
S'Arca
S'Arca B
S'Ena
S'ozzu 'e su lavru
Su Cadalanu
Sulų
Tibuddari
Tripichi
Urāssala
Villaggiu nuragicu de Luzzanas
--------------------------------------------------------------------------------
Istoria
Su comune de Iscanu fut populadu fin dae epoca preistorica comente dimostrat sa presentzia in su territoriu de Domus de Janas e Tumbas de zigantes oltre al sa presenzia de numerosos insediamentos nuragicos. In edade medioevale sa 'idda de Iscanu faghiat parte de sa curadoria de Montiferru, in su Zudicadu de Turres e successivamente, in su 1259, cun sa morte de sa zuighessa Adelasia, sa curatoria fut annessa a su Zuigadu de Arborea. In su 1410 sa 'idda passait a sos aragonesos e in su 1421 fuit inglobata in sos territorios infeudados a sosi nobiles catalanos Zatrillas, signores de Montiferru. Su feudu, creschidu in manera consistente, hat assuntu primmu su titulu de Contea de Cuglieri e posca cussu de Marchesadu de Sietefuentes e divisu fra Marchesia e Franzisca Zatrillas chi hat mantesu su titolu marchionale. Cara a sa metade de su seculu XVII agattamos ancora sa 'idda de Iscanu cumpresa in sos territorios de su Marchesadu. In fattu a sos accadimentos relativos a sa morte de su vicerč Camarassa chi hant bidu coinvolta sa Marchesa in s'omicidiu de su maridu, Austinu de Castelvė, su feudu fuit confiscadu da sa Corona in su 1669. In sos annos in fattu sa 'idda de Iscanu fuit oggettu de iscambiu in sas numerosas divisiones e assegnatziones de territorios tra famiglias de nobiles feudatarios. In su 1834 fiut assegnada a sos Quesada da sos cales fuit definitivamente riscattada in su 1838. In su 1821 fuit inclusa in sa Provintzia de Cuglieri; in su 1848, abolidas sas Provintzias e istituidos sos Comunes, Iscanu fuit cumpresu in sa divisione amministrativa de Nuoro e, pius a traddu, cun R.D. 3702/1859, in sa Provintzia de Casteddu, Circundariu de Aristanis e Mandamentu de Cuglieri. Cun s'istituzione de sa Provintzia de Aristanis, decretada cun Legge n. 306 de su 16 de triulas 1974, Iscanu Montiferru intrait a fagher parte de tale Provintzia. Suttoa su profilu istituzionale su comune de Iscanu 'e Monteferru, comente tottu sos comunes rurales de Sardigna, traet origine da sas primitivas formas de autoguvernu comunitariu chi si sunt evolutas in forma de 'idda e successivamente regulamentada cun R.E. 25 de Cabidanni 1771 cun su cale fuit istituidu su Cunsizzu comunitativu. In su 1848, pustis de sa fusione de su Regnu de Sardigna cun sos Istados de Continente, su suggettu rappresentativu de sas comunidades fuit inquadradu in s'ordinamentu de sas istitutziones locales comente Comune, ente morale cun amministratzione autonoma istabilida pro legge.
--------------------------------------------------------------------------------
Origines de su nomen
Segundu s'istudiosu Zuanne Ispanu, su nomen de sa localidade diat derivare da su feniciu scan (logu abitadu). In base a sas ricercas de Pedru Lutzu (San Vero Milis 1859 - Iscanu Montiferru 1935), ateros cullegan sas origines a su llatinu scamnum (iscannu, banchittu), cun rimandu a sa tradizione segundu sa calein su territoriu de sa 'idda, sos cristianos beniant mortos appiccandelos cund una fune a su trugu, arrambados a unu bancu chi posca nde beniat frantu a su momentu de s'esecuzione. S'espertu de limbas Massimu Pittau originat su nomen in "terrinu escanu": unu territoriu riccu de esca (s'antunnu de arbure Polyporus fomentarius) pro allummare su fogu. Atteras interpretatziones, prus pagu connottas e prus pagu crettidas rispettu a cussa de Ispanu, faghent riferimentu a su latinu scamna (unidade agrimensoria romana de fromma rettangulare). Sa denominazione de Montiferru, in riferimentu a su massicciu vulcanicu chi dominat su territoriu, fuit applicada a su nomen originariu cun Regiu Decretu n. 825 de su 14 de Cabidanni 1862. Cun sa formatzione de su Regnu de Italia difattis, si cheriat distinghere Iscanu da s'omonimu comune lombardu, denominadu Scano al Brembo chi como est inglobadu in su comune de Valbrembo.
--------------------------------------------------------------------------------
Festas
Santu Pedru Apostulu (patronu): 29 de Lampadas.
Sa Madonna 'e tottu sos Santos (o de Pedras Doladas): 11 de Cabidanni
Sant'Antiogu dottore, martire sulcitanu: segundu Lunis passadu Pasca 'e Abrile, segundu Lunis passadu Mes'Austu.
Sa festa 'e totta 'idda: donzi 4 annos in Austu. S'attera had'essere in su 2008
--------------------------------------------------------------------------------
Traditziones
Sas traditziones de Iscanu nunt poderadas in vida da s'istoria de sa 'idda da sa collocazione geografiva sua e da s'onore de sos abitantes. Iscanu presentat su tipu de cantu "a cuncordu", tipicu de s'area Montiferru-Pranarza. Su cuncordu accumpagnat sos ritos de sa Chida Santa cun su cantu de su Miserere e de su Stabat Mater. In prus tenet in su repertoriu sou su traju, sos muttos, sa 'oghe rea, su ballu tundu e su ballu cantigu. Sa traditzione de su ballu est ancora 'ia. Sos ballos de Iscanu sunt: su ballu tundu, sa dansa, su ballu cantigu, su ballittu e su dillaru. Tra sos sonadores de organittu Iscanesos est de ammentare Salbadore Rosa (Ti' Mericanu), chi pustis de su babbu in hat caratterizzadu singolarmente su ballu de Iscanu.
--------------------------------------------------------------------------------
Ateras paginas subra Iscanu: Iscanu Montiferru - Atteras informatziones - Cresias
|


Calendariu




